Page 773 in yearbook 1908

Page 773 in yearbook 1908

Page Block

Scanned page

Yearbook Vol. Seq P.no Type Size File
1908 vanoss_1908 773 669 content 1625 × 2404 1908/7579

Blocks on this page 2

Profit and loss Cultuur-Maatschappij Pondok Gedeh
Main
3369
13 lines
Profit distribution Cultuur-Maatschappij Pondok Gedeh
Main
3370
2 lines

Page content 64

8556 CULTUURONDERNEMINGEN. 669
8557 DEBET. WINST- EN VERLIESREKENING. CREDIT.
8558 1906 1905 1906 1905
8559 Gulden Gulden Gulden Gulden
8560 Gebouw. en fabriek. 23.353.81 17.061.30 Diverse baten 273.42 301.35
8561 Inventaris 3.763.58 3.411.72 Afkoop heerendienst. 40.550.44 42.815.89
8562 Veestapel 4.476.60 4.908.31 Huur rijstmolens 805 .- 1.065 .-
8563 Bruggen en wegen 3.024.61 1.302.53 Rijst 90.629.89 88.703.15
8564 Administratiekosten 38.814.09 37.248.54 Caoutchouc, enz. 528.88
8565 Interesten ..... 5.823.21 6.353.26 Kleine cultures 6.482.97 1.842.34
8566 Diversen 4.257.44 3.436.60 Kina 1.522.61
8567 Afschr. aanplant*) 22.377.67 14.538.16 Liberia-koffie 1.874.63 1.299.64
8568 Winstsaldo 71.501.60 59.827.93 Thee 34.724.77 12.061.98
8569 177.392.61 148.089.35 177.392.61 148.089.35
8570 *) Op caoutchouc en gutta-percha f 528.88 (nihil); kina f 7848.79 (f 11.038.16) en
8571 Liberia-koffie f 14.000 (f 3500).
8572 Winstverdeeling: reservefonds f 3.575.08 (f 2.991.39); dividend 4 (3) pct. f 72.000
8573 (f 54.000); bedrijfsbelasting f 1.800 (f 1.350) en onverdeeld saldo f 718.72 (f 6.592.20).
8574 Bedrijf. De directeur der mpij. Jhr. W. J. P. v. d. Bosch bracht in Sept .- Nov.
8575 1906 een bezoek aan de plantages der mpij. in Indië, en publiceerde in Maart 1907
8576 een uitvoerig rapport van zijn bevindingen. Daaraan ontleenen wij het volgende.
8577 Het doel van het bezoek was o.a. om zich op de hoogte te stellen van den toe-
8578 stand, in het bijzonder van die ondernemingen, die door hare - in de latere ja-
8579 ren, - achteruitgaande resultaten, ongerustheid gaven, en te bespreken wat in
8580 haar belang noodig was, voornamelijk ook met het oog op de geldelijke gevolgen,
8581 zoowel van kosten als van te verwachten baten. Wat dit betreft diene dat de in-
8582 komsten der mpij. tweeërlei zijn. Zij worden gevormd, 10. door de baten voort-
8583 vloeiende uit den eigendomstoestand van een particulier land, als: tjoeké van de
8584 producten door de bevolking geteeld, waaronder hoofdzakelijk de rijst, de tuinhuur
8585 van enkele vruchten, en de opbrengst tengevolge van het presteeren van heeren-
8586 diensten in geld inplaats van in arbeid. Deze bron van inkomsten valt samen on-
8587 der den naam: heffingen en rechten. De tweede bron vloeit voort uit de eigen
8588 aanplantingen ter verkrijging van producten geschikt voor de algemeene markt,
8589 op terreinen niet door de bevolking in gebruik genomen, en worden deze genoemd:
8590 „de Speculatieve Cultures". Beide oefenen wederzijds invloed op elkaar uit. De
8591 welvaart der opgezetenen wordt b.v. in groote mate verhoogd door de gelegenheid
8592 om geld te verdienen bij de speculatieve cultures; dit verdient ernstig de aan-
8593 dacht van hen die aanbevelen om zich alleen te bepalen tot de inning der „hef-
8594 fingen en rechten", onder opheffing der „Speculatieve cultures", die niet onbe-
8595 langrijke kapitalen vereischen. De netto-inkomsten der speculatieve cultures ver-
8596 minderden in de laatste jaren sterk, zoo zelfs dat de aangevangen uitbreidingen niet
8597 voltooid en productief konden worden gemaakt, zonder dat men zijn toevlucht
8598 nemen moest tot een gedeelte van den opbrengst der „heffingen en rechten", waar-
8599 door het dividend afnam. Als algemeene oorzaken hiervan, werden naast de prijs-
8600 dalingen opgegeven, een degeneratie der koffieboomen, terwijl ook met de thee-on-
8601 dernemingen moeilijkheden werden ondervonden. Het verslag van den heer van
8602 den Bosch gaat uitvoerig den stand der verschillende cultures na, en komt tot
8603 de conclusie dat de theecultuur, de kleine cultures en caoutchouc, in mindere of
8604 meerdere mate winstgevend zijn; de kina-cultuur zal nog eenige jaren geld kosten
8605 doch van 1908 af in afnemende mate, met vooruitzichten op winst over enkele
8606 jaren, terwijl de Liberia tengevolge van noodzakelijke afschrijving op den desbe-
8607 treffenden balanspost, verlies zal aanwijzen, totdat die post geheel zal zijn ver-
8608 dwenen. Bedragen de gezamenlijke winsten der eene evenveel als de verliezen der
8609 andere cultures, m.a.w. bestaat er evenwicht tusschen deze baten en kosten, dan
8610 zullen als zuivere winst de inkomsten van „heffingen en rechten, beschikbaar
8611 blijven (na vermindering met de daarop vallende beheerskosten). Dit evenwicht
8612 werd in 1906 nog niet bereikt, en zoo dit in 1907, inclusief de afschrijvingen nog
8613 niet het geval zal kunnen wezen, dan zal het in ieder geval toch sterk genaderd
8614 worden, terwijl in de eerstvolgende jaren daaromtrent goede verwachtingen mo-
8615 gen bestaan, natuurlijk onder normale markttoestanden. Door stijgende produc-
8616 tiviteit en energiek beheer, zal er na enkele jaren gegrond vooruitzicht op zeer
8617 voldoende winsten uit de cultures bestaan, die in staat zullen stellen om zoowel
8618 de uitkeeringen aan de aandeelhouders te verhoogen, als om de noodige uitbrei-
8619 dingen van bestaande, of aanleg van nieuwe aanplantingen, te bestrijden.